English
	Edebiyat  Fakültesi Hacettepe Üniversitesi

Hakemi  Use Kazısı                     Hakemi Use Türkiye’nin güneydoğusunda modern Türkiye-Suriye sınırından yaklaşık 150 km içerde, Önasya’nın önemli Neolitik yerleşimlerinden Çayönü Tepesi’nden kuş uçumu 80 km doğuda yer almaktadır. Kazılar, Dicle Nehri üzerinde inşa edilen Ilısu Barajı Projesi çerçevesinde, Diyarbakır Müze müdürlüğü başkanlığında, Ankara Hacettepe Üniversitesi’nden Yrd. Doç. Dr. Halil TEKİN’in bilimsel sorumluluğu altında bir heyet tarafından yürütülmektedir. 2001 yılında başlanılan kazılar 2003 yılında bürokratik sorunlar nedeniyle gerçekleştirilememiştir. Yerleşimdeki kazıların Ilısu Baraj inşası bitene kadar sürdürülmesi planlanmaktadır.                       Konum   Hakemi Use, Diyarbakır İli, Bismil İlçesi sınırları içinde yer almaktadır. Bölgenin büyük boyutlu höyük yerleşimi olan ve Assur’un eyalet merkezi Tuhsan olduğu varsayılan Ziyaret Tepe’nin 2 km batısındadır. Günümüzde pamuk tarlası içinde bulunan ve Dicle Nehrinin sağ kıyısında yer alan merkez, yaklaşık 120 m çapında ve 4 m yüksekliğinde bir höyük yerleşimidir. Tarlanın sahibi Yusuf’tan hareketle yerel halk tarafından “Yusuf Tepesi” anlamına gelen Hakem-i Use şeklinde adlandırılan yerleşimin üzerinde uzun yıllar tarım yapıldığından üst katmanlarında yoğun tahribat mevcuttur. 2001, 2002 ve 2004 kazı sezonlarında çalışmalar yerleşimin kuzey kesiminde yürütülürken, 2005 sezonunda güneyde yeni açılan açmalarda çalışılmıştır.               Stratigrafi Kazı çalışmalarında iki açmada ana toprağa inmek mümkün olabilmiştir. Böylelikle Hakemi Use’nin stratigrafisi tespit edilmiştir. Yerleşimde üç ana dönem bulunmaktadır. Bunlar: I. Periyot: Erken Demir Çağ (Yeni Asur Dönemi) II. Periyot: Geç Tunç Çağ (Orta Asur Dönemi) III. Periyot: Geç Neolitik (Hassuna/Samarra Dönemi)   Söz konusu dönemlerden Erken Demir Çağ ve Geç Tunç Çağ’a ait düzenli bir mimari maalesef ele geçirilememiştir. Günümüzde yerleşimin 4 m civarındaki arkeolojik dolgusunun sadece 0.50 m’lik bölümü bu iki döneme aittir. Geri kalan 3.5 m’lik arkeolojik dolgu Geç Neolitiği içermektedir                     Sonuçlar Hakemi Use kazısında elde edilen sonuçları şu şekilde sıralamak mümkündür: · Yerleşimin üst katmanında ele geçen tek renkli ve hızlı çarkta üretilmiş seramik, bölgede çok iyi bilinen Yeni Assur seramiğidir. · Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da Erken Demir Çağ süresince görülen “Oluklu Kaplar”dan 2005 yılında bolca ele geçmiştir. Kazılan alanda bu seramikler çoğunlukla çukurlar içinde ele geçmektedir. · Hakemi Use’de kültür katmanın yaklaşık dört metre olduğu saptanmıştır. ·Yerleşimin ana katmanı Geç Neolitiktir (Yaklaşık 3.5 m lik bir dolguyu içermektedir). · Geç Neolitik sonlarında yerleşim terk edilmiş ve uzun bir süre iskan edilmemiştir. · Hakemi Use Geç Neolitik sakinleri uzak mesafelerle ilişki içindedir. Bir taraftan Orta Mezopotamya, diğer taraftan Suriye-Kilikya kültür bölgesi ile bağlantıların kanıtları ele geçmiştir. · Hakemi Use Yukarı Dicle Vadisi’nde kazısı yapılmış ilk ve tek gerçek bir Hassuna/Samarra yerleşimidir. · Hakemi Use bugün için Hassuna/Samarra seramiğinin Önasya’daki kuzey sınırını oluşturmaktadır Kaynakça: TEKIN, Halil, baskıda, "Hakemi Use 2001 Kazısı Ilk Sonuçları" N.Tuna ve J. Velibeyoğlu (eds.) Ilısu ve Karkamış Baraj Gölleri Altında Kalacak Arkeolojik ve Kültür Varlıklarını Kurtarma Projesi 2001 Yılı Çalışmaları, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Yay